Friday, November 13, 2026

Animas damnate - un conto originari in interlingua

Salute a totes. Isto es un conto originari in interlingua scribite per me. Isto es un historia de horror. 

Vostre comentos e opiniones es multo benvenite. 

Bon lectura!  


Io pacchettava mi cosas a un sacco a dorso1. Vestimentos, alimento, un sacco a dormir2, cultelleria, mi telephono, le tenta e le cosa le plus importante: confectos geleas. Illos es excellente durante un excursion pro adder energia. Io jectava tote le cosas in le coffro del automobile3.

Io esseva super le puncto de partir pro un excursion solitari. Io habeva planate iste tour pro un longe tempore e esseva multo excitate. Le objectivo esseva pernoctar in un foreste e facer un test de mi nove tenta.

Io observava como citate se cambia lentemente in agros; agros in foreste. Arbores flueva detra vitros de mi automobile. Verdura e nigritia me absorbeva.

Le itinere esseva facile e le viage non durava longemente. Io arrivava al loco de bon hora e stoppava mi carro. Il non esseva permittite cochiar plus longemente – un barriera blocava le via forestal.

Io partiva mi automobile e extendeva mi corpore. Le tempore esseva belle. Io prendeva mi sacco, claudeva le carro e me mitteva in le cammino. Le ventetto cunava arbores.

Illo esseva un foreste pinee - perfecte pro campamento. Un foreste conifere es melior que foliose, proque il ha minus insectos, pro exemplo mosquitos. In un foreste foliose, un strato de folios crea un ambiente avantagiose pro illos.

Io habeva un via satis longe a percurrer. Le plus lontan ab le civilisation – le melior. Io vadeva rapido sur tracia arenose aspirante aromate de aciculas e resina. Le sol perciava foliage e exclarava le cammino. Io observava le belle silva conifere.

Le sacco non esseva multo pesante e io tosto attingeva un parve clariera.4 Al orlo susurrava un rivetto. Aqua luceva fullante contra gris roccas.

Io quattava e submergeva mi mano in aqua fresc. Frigido plenava mi palma. Le aqua esseva clar e semblava munde, ma on non pote biber ab un rivo tam basso super nivello del mar.

Subito un strepito detra mi dorso colpava mi aures. Io me verteva. In un distantia de plus o minus un dozena de metros io videva un par de nigre oculos reguardante me. Cornos super illos e visage coperite con pelle brun. Ante me stava un grande bison. Bison europee plus precisemente, le plus grande animal in le continente.

Illos es minus pesante, ma plus alte que lor cosinos american. Al opposito a lor cognatos, illos vive in forestes, non sur planas. Belle e majestatic animales.

Post le secunde guerra mundial illos deveniva quasi extincte. Le scientistas succedeva salvar los, ma hodie omne bisones europee in tote le mundo origina ab un manata de individuos.

Illo non haberea debite trovar se ibi. Quanto io sape illos non vive a distantia de centos de kilometros. De plus un individuo solitari es un vista multo inusual, proque illos es animales gregari.

“Tu veniva hic pro appaciar sete?” io diceva al direction del bison. “Non se preoccupa. Io non perturbara tu calma.”

Bisones es animales herbivore e usualmente non aggressive, ma pote esser periculose. Il es melior non turbar los e retraher se, si vos incontra un.

Io faceva un passo a retro. Le bison stava immobile e vadeva spectante me. Forsan illo esseva tanto surprendite con ille incontro inexpectate como io. Con su dorso massive illo pareva enorme. Su oculos esseva estraniemente mesmerisante. Io lentemente decedeva. 

Il non es un bon idea facer un campamento juxta un fluvio. Fluvio attrahe animales. Animales herbivore veni a biber. Animales carnivore veni a biber o attrahite per animales herbivore. Per consequente tu finira ascoltante sonos estranie tote le nocte.


***


Io continuava mi marcha. Le foreste cambiava su character. Illo deveniva plus dense. Grande spatios regular inter arbores se cambiava in parve e chaotic. Arbores lassava passar minus luce. Isto tote significava que io attingeva un parte del foreste plus vetule e natural – non plantate per manos de homines.

“Io debe vader plus profundemente in le foreste,” io diceva a me ipse.

Tu deberea facer campamento solitari tanto longemente ab civilisation como possibile. Tu probabilemente non vole esser eveliate solitari in le nocte in un foreste per un homine qui te trovava per accidente. Mesmo minus per alcun bibitores post un soirée presso de tu campamento. Homines sempre es predatores pessime e menacia maxime. Al minus isto es lo que io tunc pensava.

Post alcun tempore io attingeva un clariera de magnitude de circa dozenas metros. Le loco esseva perfecte - platte, munde, nulle arbustos o radices. Alcun roccas hic e ibi. Iste clariera essera ben. Il es tempore pro comenciar un campamento.

***


Io erigeva mi tenta. Illo esseva satis grande pro tres personas o duo personas con paccos. Bastante confortabile.

Quando le tenta esseva preste il habeva tempore pro mangiar. Io vadeva assemblar ramos e ramettos ex ambiente. Quando io levava un sic pecia de ligno, per un angulo de oculo io videva un movimento. Mi corde palpitava. Un parve objecto se lanceava pro disparer post un tempore in herba. Illo esseva un serpente.

Es illo un serpente de collar5? Io pensava. No. Io habeva remarcate un zigzag characteristic a su dorso que indicava que illo esseva un vipera. Le sol serpente venenose hic. Isto esseva le prime vice quando io videva un vipera in le natura.

Io reganiava mi sanguine frigide. Il non habeva un ration pro preoccupar se. Viperas es animales timide. Le risco de un morsura per illos non es alte tanto longemente como tu non los turba. Io continuava colliger ligno.

Colligente fomite io trovava plus lapides. Io notava que illos non stava in locos accidental, como io habeva pensate, ma circumfereva le clariera formante alco simile a un circulo. Illos non esseva troppo grande. Un metro de altitude al plus. Es isto un accidente o un producto de manos human? Isto semblava improbabile que illos esseva un creatura natural. De altere latere il non esserea tam facile mover los. Io ponderava proque alcuno se fatigarea pro eriger hic iste petras.

Per medio de un parve serra io secava le ramos. Posteriormente io igniva un foco. Io usava tamben peciettas de cortice de betula, que io habeva colligite in le via. Cortice de betula es extrememente inflammabile; bon pro fomite.

Al veritate ignir foco in un foreste non es totalmente legal, ma io sperava que il finirea sin un pena pecuniari. Io esseva in un remote parte del foreste e non expectava incontrar altere homines, includente foresteros.

Quando io esseva super le puncto de preparar un repasto io subito remarcava alco estranie – nulle strepito de aves, nulle sonos de folios movente se a ventetto, nihil. Iste loco es multo quiete. Troppo quiete. Io pensava. Io non habeva remarcate isto anteriormente. E iste silentio non me placeva. Un aura bizarre permeava iste placia.

Io considerava pro un momento partir ille sito, ma isto esseva tro tarde. Io deberea plicar le tenta, trovar un nove loco e eriger le tenta de novo e il ancora annoctava. Il non habeva un selection: io debeva remaner illac. Ante toto isto non es un grande cosa. Forsan isto es solmente mi imagination, io pensava.

Le sol se poneva e nocte veniva. Io levava mi capite. Io esseva fortunate - le cello esseva clar e plen e astros como sempre longemente ab civilisation. Io probava rememorar constellationes que io cognosceva – Orion, Ursa Major, Sagittario e quatro stellas inconspicue – le Scuto de Sobieski – un constellation del cello meridional, ma in le estate visibile anque in le hemispherio septentrional. Illos me rememorava un de mi cantos le plus favorite – Stellas Distante.

Io mangiava mi cena e me jaceva sur le tapete.6 Jacente in le sacco io remarcava de novo le silentio.

Le foreste durante nocte es surprendentemente alte. Super toto, tu sensos es multo plus acute. Tu audi sonos que tu non audirea durante die. Vento suffla, arbores crepita, animales passa juxta te e age in modo clamorose. A vices illos emitte sonos estranie. Pro exemplo capreolos7 face sonos resimilante latrato multo. Ma io poteva audir nihil.

Io esseva fatigate, proque io habeva percurrite un grande distantia e io tosto cadeva in somno.


***


Io me eveliava quando il ancora habeva nocte, probabilemente ab frigido. Illo esseva inusual. Il es frequente que il face frigido in nocte sub tenta mesmo in estate, ma io esseva revestite in camisa, pantalones e duo pares de calcettas. Io reguardava le horologio - il esseva circa tres horas post medienocte.

Quando io extendeva un mano pro vestimentos additional, sonos estranie ganiava mi aures. Io audiva fracassos quasi que alcuno pesante vadeva apud mi tenta. No, quasi que alcuno vadeva circum le tenta.

Qui pote esser hic a ille tempore? Io habeva vadite multo longe. Nemo deberea trovar se ci. Il ha nulle homines a distantia de multe kilometros. Il non es possibile que alcuno trovava iste loco per accidente. Esque alcuno me traciava? Proque?

Io cercava mi cultro. Illo esseva parve, ma illo es melior que nihil. Que facer? Celar se o escappar? Io ponderava.

Le sonos continuava.

Io decideva remaner quiete e non accender luce. Lentemente, con manos tremulante, io aperiva le tenta un poco e reguardava al exterior. Il esseva tam obscur que io poteva vider practicamente nihil. Quasi que stellas e le luna, que habeva illuminate le ambiente justo poc horas retro, dispareva. Io poteva audir le intruso, ma non perciper le.

Tempore lentava. Io non es secur quante tempore passava; probabilemente medie hora quando le strepitos se cambiava. Le sonos comenciava resimilar ferimentos de un baston de ligno, tanto alte que illo non poteva esser un persona passante.

Io retornava a mi tenta con horripilation, glaciante, choccate e paralysate.

Io pensava super telephonar policia. Io extraheva mi telephono – sin signal. Io esseva troppo profundemente in un foreste.

Post alcun tempore le sonos mutesceva. Io ascoltava nunc le silentio nigre ambiente me e ponderava que habeva justo nunc occurrite. Esque ille joca con me? Proque ille lo face? Que ille vole? Esque ille ha intentiones malitiose? Io pensava. Io probava audir e locar le intruso, ma non poteva.

Obviemente io non vadeva dormir de novo. Io remaneva vigile e vigilante.

Post alcun quartos de silentio io subito audiva voces.

Toto se comenciava con un riso. Le plus espaventante e horripilante riso que io ha audite in mi vita.

Le voce sonava como un voce de un femina, ma il habeva alco incorrecte in isto. Alco inhuman, forsan animalesc.

Io esseva tam choccate, que io non mesmo poteva mover se. Mi membros refusava obedientia. Io poteva solmente ascoltar.

Post le riso, in un altere parte del foreste io audiva sonos resimilante cantar guttural e susurros. Illo esseva multo surrealistic. Io me sentiva quasi que io spectava un film o habeva un incubo. Io poteva sensar horripilation. Sudor frigide appareva a mi dorso.

Io trovava le lampa de tasca e lo accendeva. Luce addeva me corage un poco.

Le voces deveniva intermittentemente plus alte e quiete, ma continuava.

Io habeva un impression que illos resimila un lingua germanic ma io non sapeva le qual. Illos differeva multo ab germano, le sol lingua teutonic ultra anglese, que io pote recognoscer. In omne caso io non poteva comprender un parola.

Quando io recuperava un poco ab le choc io pensava que il forsan es un bon idea registrar le voces. Si io lo supervive, necuno va creder me. Con manos tremulante io trovava mi telephono e activava registration.

Le voces persisteva.

“Ave Maria, plen de gratia, le Senior es con te. Benedicte tu inter feminas e benedicte le fructo de tu sino, Jesus...” io comenciava precar in terror. Io orava pro isto a finir.

Io habeva un impression que mi prece solmente faceva le situation pejor. Le susurros deveniva plus alte. Le voces semblava plus aggressive si illo ha senso.

Io habeva satis. Io me vestiva in vestimentos calde. Postea io compulsava si le plus importante cosas como claves e portafolio es a su loco. Le lampa de tasca cadeva ex mi mano quando io lo faceva.

Post preparar toto io cautemente moveva le clausura del tenta e reguardava al exterior – io videva nemo. Io partiva le tenta. Post solmente alcun passos io cadeva a terra.

“Merda!8” io exclamava.

Cordas del tenta. Io los oblidava. Io habeva facite un passo false.

Le ferimento non esseva multo forte, proque io cadeva a herba. Jacente io notava un scission in le tenta. Plus o minus 30 cm de longitude. Illo non habeva se trovate ibi anteriormente.

Io me sublevava e continuava le escappata. Io non habeva corage reguardar a lateres, solmente avante, tamen io non videva ulle personas. Io probava rememorar le direction ab le qual io habeva venite ibi. Illo non esseva facile in tenebras e anxietate.

Io curreva a traverso le foreste durante que ramos colpava mi facie e secava pelle. Sudor frigide ab terror e fatiga appareva a mi dorso. Io probava illuminar le via con le lampa de tasca e non cader a terra. Le riso ancora repercuteva in mi aures.

Io non memora como longemente io curreva. Probabilemente alcun quartos. Finalmente un aurora me attingeva. Calor de radices luminose ganiava mi facie. Io superviveva.

Post un tempore io attingeva un tracia arenose. Fortunatemente io non me perdeva. Io sequeva le tracia e ganiava mi automobile. Un carro con susurro alte me passava. Io nunquam habeva essite tam felice vidente altere homines.

Io entrava le automobile e accendeva le ingenio. Io voleva esser plus longe ab ille loco. Io percurreva alcun kilometros. Quando io me sentiva secur io stoppava le carro. Post alicun minutas io cadeva in somno ab fatiga.


***


Post ille nocte poc pilos gris appareva a mi capite. Io apprendeva que io habeva facite mi campamento in un vetule cemeterio de Gothos.

Quasi duo milles annos retro pagan Gothos erigeva ille circulo de lapides pro marcar un loco de interramento. Inter illos, illes interrava lor mortos, organisava incontros de tribos e faceva le Deo solmente sape que plus. Historicos dice que in le Medievo magas se incontrava ibi e exequeva lor rituales mysteriose. Isto es lo que io poteva trovar in le interrete.

Io probava ascoltar lo que se registrava ille nocte, ma il habeva nihil. Solmente sonos estranie resimilante craches e crepitationes.

Obviemente tu pote dicer que illos esseva sonos natural del nocte. Phonos9 facite per animales, crepitation de arbores etc., etc., ma io lo dubita. Io me fide a mi sensos e sape que io experiva.

Mi tenta ancora se trova in le clariera. Io non habeva corage vider iste loco itero. Il non debe adder que io nunquam pernoctava in un foreste singule de novo. Io ancora senti le terror de ille nocte malgrado que il passava multe annos ab ille eventos.

Illo es superbia considerar homines como creaturas le plus potente e intelligente in tote le mundo. Io nunc crede in cosas plus vetule e sinistre que homines. E io prefere evitar los.



1Un sacco ubi on porta su cosas durante excursiones.

2Un sacco in le qual un persona dormi in un tenta.

3Un coffro in le parte posterior de automobile ubi on porta cosas.

4Un area intra un foreste con herba e sin arbores.

5Un serpente gris que non es venenose.

6Le platte objecto sur le qual on dormi in un tenta.

7Non troppo grande animales simile a cervos.

8Excremento.

9Sonos.

Sunday, April 12, 2026

Weiqi-go - un excellente joco chino-japonese pro omnes! - Parte 1 Historia breve e regulas

 

Un partita de go.

Salute amicos! Io volerea recitar vos re un joco multo interessante que se appella weiqi in China, igo o go in Japon e baduk in Corea. In le mundo occidente illo es usualmente cognoscite como go. Io usara iste nomines intermittentemente. Post haber leger iste articulo vos essera capabile de jocar un partita de go. 

Que es weiqi-go?

Weiqi-go es un joco de tabuliero chino-japonese jocate per duo jocatores (nigre e blanc) sur un tabula de dece-novem vices dece-novem (19x19) campos appellate goban. Le tabula es in le comenciamento vacue - il non ha ulle lapides. 

De que io sape e in chinese (weiqi) e in japonese (igo) le nomine significa "circumferer pedones (ang. pawns)" e isto ben explica de que iste joco tracta - le joco tracta de circumferer territorio e pedones del opponente.  

Le jocatores placia intermittentemente lapides sur intersectiones de lineas. Contrarimente al chacos, isto es le jocator nigre qui face le prime movimento. Tote lapides es le mesme - il non ha differentias inter illos. Lapides un vece ponite sur le tabula non pote esser movite itero, ma pote esser capturate. Le objectivo es circumferer un territorio plus grande que le opponente. 

Jocatores, specialmente novicios, frequentemente joca sur tabulieros minor como dece-tres vices dece-tres (13x13) e mesmo solmente novem vices novem (9x9).  

Joco chinese o japonese? - breve historia de go 

Comenciamentos 

Weiqi-go esseva create in China plus que 2000 annos retro. Un legenda dice que illo esseva create per un imperator pro educar su herede qui non habeva volite apprender. Ille apprendeva weiqi-go, comenciava amar cognoscimento e deveniva un rector excellente.  

Weiqi-go esseva originalmente jocate sur un tabula dece-septe vices dece-septe (17x17). Inter le tertie e septime seculo on se transfereva ab le tabula dece-septe vices dece-septe ad le tabula dece-novem vices dece-novem. Le tabuliero dece-septe vices dece-septe ha supervivite usque nostre tempore solmente in Tibet.  

Le Chineses jocava weiqi-go con un implaciamento initial de 4 lapides sur le tabuliero. Isto esseva un practica que non es continuate contemporaneemente. Ille position exacte de lapides balanciava melio le joco - illos reduceva le avantage del jocator nigre qui face le prime movimento in go. 
Le Chineses jocava traditionalmente in weiqi-go con un implaciamento initial de quatro lapides. Tal implaciamento reduceva le avantage del jocator nigre e balanciava le joco.

Weiqi-go esseva multo popular in China. Nos lo sape gratias a tabulas e lapides pro jocar go trovate in China in tumbas. Le Chineses scribeva prime tractatos super le joco. Lor observationes es correcte e utile usque hodie. 

Go in Japon

Go attingeva Japon al plus circa le anno septe centos (700), probabilemente apportate per sagios instructores del scriptura chinese. Initialmente solmente le imperator poteva jocar lo, ma tosto go ganiava un grande popularitate e le prohibition esseva abolite.  

Le Japoneses cambiava le regulas - illes removeva le implaciamento initial, que probabilemente faceva le joco minus balanciate. Illes anque simplificava le systema de score (de punctos). 
 
Durante le regnos del shoguns Tokugawa go esseva eveliate a un grande prestigio. Le shogun creava quatro scholas de go que esseva organisate formalmente como dynastias - le capite de un schola assumeva le nomine del schola como su supernomine, adoptava formalmente su scholares e inter illes eligeva su herede. 

Le strategia e tactica in go in China e Corea esseva de facto glaciate a causa de apertura initial (le quatro lapides). Le Japoneses sin ille apertura initial poteva experimentar con nove aperturas, tacticas e strategias. Per consequente le quatro scholas 
introduceva un contribution enorme al theoria del joco. Illos disveloppava de facto contemporanee strategia e tactica in go. Le scholas anque introduceva un multo practic systema de rangos (dan e kyu) in go que es usate usque hodie. Le mesme systema esseva posteriormente prestate per artes martial como karate e judo.  

Go sin regulas additional es multo imbalanciate - le nigre ha un grande avantage a causa de prime movimento in le joco. Po iste ration in dece-none (19e) seculo on comenciava experimentar con un recompensa pro le jocator blanc - assi appellate komi. Komi ha essite officialmente introducite in vintesime (20e) seculo e augmentate multe vices. Nunc illo es sex e un medie (6,5) punctos. Le medie de un puncto (0,5) es pro evitar partitas nulle (i.e. partitas ubi ambe jocatores ha le mesme numero de punctos).     

Alora le Japoneses ha create le contemporanee forma de go. Illes introduceva un enorme contribution al theoria de go. Pro iste rationes go es frequentemente appellate un joco japonese.     

Regulas 

Le regulas de go es stupefacientemente simple. Illo es sequente:  
  1. Le joco es jocate sur un initialmente vacue tabuliero facite per dece-novem lineas parallel cruciate per dece-novem lineas perpendicular.
  2. Le jocatores pone lapides sur intersectiones. 
  3. Le jocator nigre comencia. 
  4. Le objectivo del joco es circumferer un territorio plus grande que le opponente. Le territorio es campos i.e. intersectiones vacue circumferite totalmente per lapides de un color e/o orlos del tabuliero. 
    In le pictura le nigre ha circumferite le territorio marcate per triangulos, dum le blanc ha circumferite le territorio marcate per quadratos. Le vacue area remanite, assi appellate dame, pertine a nulle jocator. 


     
  5. Cata lapide habe al minus un liberate o assi appellate sufflo. Liberates/sufflos es campos vacue circum un lapide connectite con illo per lineas recte. 
    Cata lapide sur le tabuliero ha al minus un assi appellate liberate o sufflo - un loco vacue juxta illo connectite con illo per un linea recte. Illos es marcate per circulos. Un lapide in le interior ha 4 libertates. Un lapide al bordo ha 3 liberates. Un lapide in un angulo ha solmente 2 libertates.

  6. Lapides adjacente de un color connectite per lineas recte crea un catena e ha liberates commun. 
    Un catena de lapides de color nigre con novem libertates.

     
  7. Lapides adjacente de colores opposite cancella le un le altere lor liberate.  
    Lapides adjacente de colores opposite cancella le un le altere lor libertate. Hic le lapide nigre ha 3 libertates marcate per circulos e le lapide blanc ha 3 liberates marcate per quadratos.

  8. Quando un jocator occupa tote le libertates de un catena del opponente con su lapides, captura le lapides como su "captivos" e los remove ab le tabula. 
    Al sinistre: un catena nigre con solmente un libertate remanite. Tal situation in go es appellate atari. Quando le jocator blanc occupa le ultime libertate con su lapide le quatro lapides devenira su captivos e sera removite ab le tabula. Al dextre: le situation post capturar le lapides nigre. 

  9. Il es prohibite poner lapides ubi le lapide o un gruppo de lapides non haberea ulle libertates. In altere parolas il es prohibite committer un suicidio in go. Un exception de iste regula es un situation quando le lapide ponite, que non habe ostensibilemente ulle sufflos, captura lapides del opponente. Tal situation es permittite. 
    Al sinistre: le jocator nigre non pote poner un lapide in A, proque illo non haberea ulle sufflos in iste campo. In le medio: nunc il es possibile poner un lapide in A, proque le lapides blanc ha solmente 1 libertate remanite e un lapide additional in A captura tote le gruppo. Al dextre: le situation post capturar le lapides blanc.

  10. Il es prohibite repeter le position sur le tabula ab le previe movimento. Iste regula es appellate le regula de ko. 
    Al sinistre: le jocator blanc pote jocar ad A e capturar le lapide marcate per un triangulo. Al dextre: le jocator nigre nunc non pote jocar ad B, proque isto repeterea le previe position. Le jocator nigre potera jocar ad B quando le situation sur le tabula se cambia. Isto es appellate le Regula de ko. 
  11. Quando un jocator non vide plus movimentos utile pote passar (= to pass). 
  12. Quando le duo jocatores passa le un post le altere, le joco es finite. 
  13. Post finir le joco, lapides que non pote evitar esser capturate, es removite ab le territorio del opponente (vide infra Tu besonia duo oculos pro viver! - Vita e morte) e tractate como captivos. 
  14. Tunc le jocatores conta lor punctos: 
    •  un jocator obtene 1 puncto pro cata puncto de territorio circumferite. 
    • un jocator obtene 1 puncto pro cata captivo. 
  15. Le jocator blanc obtene additional sex e un medie (6,5) punctos de recompensa pro facer le secundo movimento in go. 
  16. Le jocator qui obteneva plus punctos - gania. 

Tu besonia duo oculos pro viver! - Vita e morte  

Nos videva in un exemplo supra que le opponente non pote jocar in un puncto inter nostre lapides usque ille los circumfere totes. Tal puncto vacue es appellate "oculo". Que occurre quando nostre gruppo ha 2 oculos? Que nos reguarda le pictura. 
 
   
In le pictura le jocator blanc ha circumferite le gruppo nigre salvo 2 punctos (oculos) - A e B. Ille non pote jocar in A usque il ha un lapide in B, proque illo serea un suicidio, e suicidio es prohibite in go. Ille non pote jocar in B usque il ha un lapide in A, proque illo serea un suicidio. Il transpira que ille non pote capturar le gruppo nigre! Un gruppo con duo punctos vacue al interior (oculos) es intoccabile.  

Gruppos con duo oculos o gruppos que pote crear duo oculos es appellate vive. 

Gruppos que non pote crear duo oculos es appellate morte. Como nos ha dicite, gruppos morte al fin de joco es removite ab territorio de opponente e tractate como captivos. 
 

Sia caute! Non tote punctos vacue es oculos! - Oculos false 

 
Tu debe esser caute! Non tote punctos vacue que pare como oculos es ver oculos! Que nos reguarda le pictura infra.   


Il pote parer, que A e B es oculos, ma solmente B es un ver oculo. Le jocator blanc pote jocar in A, proque le lapides marcate per x ha solmente un libertate remanite.

A es alco que nos appella un oculo false. Isto es un spatio vacue, que pare como un oculo ma non lo es, proque le opponente pote jocar ibi sin capturar tote le lapides que lo circumfere. 

Distinguer inter oculos e oculos false pote esser difficile pro novicios. 
 

Un partita real  

Un partita finite de go pote parer como seque.


Isto es un real partita inter duo jocatores in linea. Le jocator blanc ha circumferite territorio marcate per quadratos blanc. Le jocator nigre ha circumferite territorio marcate per quadratos nigre. Lapides pallide es captivos. Le jocator blanc insimul con komi ganiava per 1,5 punctos.

Vos pote demandar un question: non pote le jocator nigre jocar in le territorio blanc e le jocator blanc - jocar in le territorio nigre? E le replica es: tu ha ration, obviemente ille pote!! 

Tu pote poner lapides in go ubicunque tu vole dum isto non viola le regulas. Ma chances pro crear un gruppo vive ibi es multo basse. Il ha simplemente troppo parve spatio ibi. Le jocatores pote probar facer lo, ma probabilemente illes va faller. Pro iste ration ambe le jocatores decideva passar. 

Tu pote anque demandar un question proque le gruppo nigre in le angulo dextre a supra es vive, si illo ha solmente 1 oculo. Ma, como io diceva un gruppo non besonia duo oculos pro viver. Un gruppo debe esser capabile de crear duo oculos e le gruppo nigre es grande sufficientemente pro crear los. 

Questiones frequente (FAQ) 

Ubi io pote apprender jocar go?  

Tu pote apprender ab mi curso :)  Ma multe personas ha apprendite ab iste curso interactive: https://playgo.to/index.html#/en/intro
 

Ubi io pote jocar?    

Le major parte de jocatores ab largemente comprendite mundo occidente joca a OGS.  
 

Io videva altere regulas que les describite per te  

Si, in go, contrarimente a chacos il non ha un singule, generalmente acceptate insimul de regulas. Il ha plures. Ma totes duce al mesme joco. Io non ha mentionate le altere regulas, proque io non voleva complicar le articulo. Nos pote discuter iste thema in commentos.  
 

Debe io esser un genio pro jocar go?    

No, tu non debe :) On non debe esser un genio pro jocar chacos e on non debe esser un genio pro jocar go. Omnes pote jocar go a lor nivello e haber delicia de facer lo. 

Fin

Mi questiones pro vos: ha vos audite re go? Que vos audiva? Pote vos jocar?  Ha vos probate apprender? Que es vostre opinion re iste joco? 

Per favor, dice me que vos pensa. Io es sempre curiose de vostre opiniones!

Thursday, April 2, 2026

Interlingua contra occidental - parte 3

 



 
Salute amicos. Io publica le ultime parte de mi essayo re occidental. Excusa me, que isto durava tante tempore. Isto durava tanto longemente que intertanto le bandiera de interlingua se cambiava e io debeva refacer mi meme xD 

Traducer ab un lingua que tu parla melio (anglese) ad un lingua que tu parla pejo (interlingua) es un incubo. De plus io faceva anque altere cosas como apprender interlingua e disveloppar le Wikipedia in interlingua. 

Io pensa que isto es le ultime vice quando io publica alco in anglese e posteriormente traduce lo ad interlingua. Hinc io intende scriber directemente in nostre belle lingua. 

Io ha ideas pro nove posts. Io los publicara tosto. Io ha anque create un version de mi blog a Reddit ubi io vos invita. Io pensa que leger e commentar a Reddit pote esser plus commode pro multes. Io intende placiar tote posts in ambe locos. Vos pote trovar le blog hic: https://www.reddit.com/r/BonInterlingua/
 
Vamos comenciar.  
 

Occidental ha plus liberate 

Interlingua ha su linguas fontal, occidental - non. Haber linguas fontal e methodologia stricte es, secundo me, un avantage immense de interlingua. Illo da interlingua un recepta clar como crescer e disveloppar se. Nos non ha un tal cosa in occidental. Nos non sape que parolas adoptar a illo. Que significato dar los. 
 
Ma, como isto esseva notate, isto un poco da occidental plus libertate.  Occidental pote disveloppar plus liberemente que interlingua. Illo constitue un risco de finder se in dialectos, ma libertate esseva forsan le ration principal proque esperanto surmontava volapik. Alora isto es, forsan, un bon cosa, qui lo sape. 
 

Interlingua es plus que un lingua 

 
Quanto plus io apprende interlingua, quanto plus io lo usa, tanto plus io apprecia que interlingua non es solmente un lingua. On poterea dicer que interlingua es super toto un methodologia. Io mesmo scribeva un articulo re isto: https://ia.wikipedia.org/wiki/Methodo_de_interlingua
 
Le methodologia de interlingua se remitte primarimente super le linguas fontal e assi appellate prototypos. Prototypos es parolas standardisate ab le linguas fontal. Illos debe consentir con derivativos. Pro iste ration le prototypo de espaniol tiempo, francese temps, italian e portugese tempo non es *tempus o (excludente francese) *tempo, ma tempore. Proque le adjectivo in le linguas fontal es temporal (o simile). Hinc tempore –> temporal. 
 
Ma le methodo de prototypos non esseva applicate solmente a parolas. Exactemente le mesme methodo esseva applicate a suffixos e prefixos. A causa de isto le termination del tempore passate in interlingua es -va e non -ba como in espaniol e latino. Il es assi proque latino non pertine al linguas fontal. Alora nos ha le suffixo -va in portugese, italiano e historicamente in francese, durante que nos ha -ba solmente in espaniol. Pro iste ration le prototypo es -va e non -ba. 
 
Pro exactemente le mesme ration le prototypos del termination de verbos es -ar, -er e -ir e non, pro exemplo, -are, -ere, -ire. 
 
Quanto plus tu apprende re interlingua tanto melio tu vide que il habeva de facto un spatio parve in interlingua pro alcun decisiones arbitrari. Interlingua resimila mathematica - tu comencia con axiomas e obtene le resto. Io percipe iste tracto de interlingua como su grande avantage.  
 

Occidental ancora me place 

In despecto de tote mi critica de occidental e mi preferentia pro interlingua, occidental es ancora probabilemente mi secunde le plus favorite lingua construite. De Wahl ha succedite in crear un conlang altemente naturalistic e regular a precio basse. Io es multo grate que tote quatro linguas construite classic: esperanto, ido, occidental e interlingua vive ancora. Illos ha trovate lor niche. Le gente insatisfacte con esperanto pote vader a ido e le gente insatisfacte con interlingua pote vader a occidental e isto es excellente. Pro non patronisar io va tamben dicer: le gente insatisfacte con occidental pote vader a interlingua. 

Io vide que occidental ha voluntarios satis devote e un litteratura contemporanee vivide. Illes faceva un labor excellente revitalisante occidental. Occidentalistas insimul con esperantistas es un grande fonte de inspiration pro me. Quando mi interlingua es bon (~C1) e stabile io non exclude le possibilitate de apprender occidental, al minus passivemente pro esser capabile de leger litteratura de occidental. 

Si vos disconveni con alcun puncto, per favor lassa un commento. Io es multo curiose de vostre opiniones! 

Tuesday, January 6, 2026

Interlingua contra occidental - parte 2.


Lingua romanic contra Latino vulgar 

Io videva in le Wiki que occidental esseva conferite a occitan e io pote convenir con isto. Io admitte que occidental sembla esser un lingua romanic que evolveva naturalmente. Un minus cognoscite, como occitan o, forsan, catalano. 

Interlingua de altere latere ha multo plus neutral apparentia. Il es multo difficile ascriber interlingua a un region concrete. Io videva Hispanos pretendente que illo simila italiano, e Italianos pretendente que illo simila espaniol. In general io pensa que interlingua es le plus simile a espaniol, proque espaniol ha vocabulario e pronunciation bastante conservative (in despecto de orthographia moderne). Ma interlingua ha sempre me rememorate francese in scripto (non parlate, ma scribite). Forsan debite al articulo "le" e le facto, que interlingua, similemente a francese, care participios -ando, -endo, -iendo.

Generalmente io pensa que interlingua resimila plus latino vulgar que linguas romanic contemporanee. Illo ha un apparentia multo neutral e commun.   

Interlingua non es romanic. Illo es international e europee 

Interlingua es frequentemente criticate pro esser troppo romanic. Lo que es burlesc es que in le mesme tempore illo es criticate pro esser non satis romanic (unde neolatino etc.). Ma si tu reguarda le Interlingua English Dictionary, tu videra que Gode nunquam refereva a illo como un lingua romanic. Ille refereva a illo como le lingua international.  

Interlingua non pote esser un lingua romanic, proque linguas romanic non es international (ben, illos es a certe grado). Interlingua es international. 

Como un parlator native de polonese io es stupefacite quante parolas polonese Gode reconstrueva in interlingua. Vocabulos como fabuła (= fabula), kalumnia (= calumnia), inwektywa (= invectiva), abstrahować (= abstraher), żargon (= jargon), żaluzja (= jalousie), afera (~ affaire), koperta (~ copertura), e multe, multe alteres. 

Multe de iste parolas pote esser irrecognoscibile pro parlatores natal de anglese, ma illos es immediatemente recognoscibile pro me gratias a parolas prestate ab latino e francese in polonese le quales es plurissime. E Gode probabilemente mesmo non teneva un dictionario polonese in su integre vita! Satis remarcabile. E le mesme probabilemente se applica a multe altere linguas non-romanic. 

Io etiam habe alcun contacto con romaniano. Io frequentemente compara romaniano a interlingua e stupe quante similar illos es. Illos ha un abundantia de parolas multo similar e isto malgrado que romaniano non esseva un lingua fontal. 

Gode, Martinet e lor collaboratores esseva vero linguistas genial. Ma, clarmente, de Wahl al minus radeva ingenio tamben.

Haber ambe radices es extrememente importante

Como io scribeva le Regula de Wahl es multo simplice. Nos ha acter in occidental e hinc parolas como actor, action. Bravo pro occidental, nos ha derivation regular hic. Ma nos anque ha parolas como agent, agentie, agentura. E nos perde de vista que illos origina ab ager. Le etymologia de parolas como actor e agente es le mesme: illo es uno qui age.  

Haber le radice original e "oblique" es multo importante. Proque verbos entrava in alcun linguages con radices original e in alteres con le obliques. Pro exemplo nos ha

to produce in anglese, ma 
produk(t)ować (= producer) in polonese. 
Nos ha duc/duct alternation.

Nos ha
to abstract in anglese, ma 
abstrahować (= abstraher) in polonese.
Nos ha trah/tract alternation.     

Nota, que anglese recipeva le radice original duc, ma le radice "oblique" tract, durante que polonese - inversemente. Hinc le qual radice vade al qual lingua es altemente imprevisibile. Pro iste ration nos deberea conservar le ambe typos - radices original e oblique, a minus que il ha un bon ration a non facer lo, proque alcun homines percipera le originales plus familiar, durante que le alteres - le obliques. 

Ma radices original e oblique pote apparer mesmo intra le mesme lingua. Mesmo in verbos(!) Que nos reguarda. Nos ha 

produce, deduce in anglese, ma anque 
conduct, deduct. 
De novo nos ha un duc/duct alternation. 

tangent ab tanger
tinge ab tinger. 
Nos ha un tang/ting alternation. 

capture, 
accept. 
Iste parolas es cognate. Nos ha un capt/cept alternation.  

construe, 
construct. 
Ambe iste parolas proveni ab construer. Alora un stru/struct alternation.  

to tend, tendency, to intend ab tender, ma anque 
tent, intention.
Nos ha un tend/tent alternation. 

E iste alternationes es impossibile a obtener per le Regula de Wahl. tend/tent es mesmo contradictori con le regula: secundo le regula isto deberea esser tend/tens. Ma tender es un exception in interlingua - illo es un de verbos que non ha un o duo themas, ma tres: tend/tent/tens. 

Io suspecta que occidental ha multe tal alternationes, ma finge que non. Pro iste ration io pensa que occidental stoppava in le medietate del cammino. Interlingua finiva lo que occidental habeva comenciate. 

Friday, January 2, 2026

Interlingua contra occidental - mi comparation, parte 1


Salute a totes. Felice anno nove a omne interlinguistas! Que nostre lingua cresce e floresce. 

Io placia hic le prime parte de mi comparation de interlingua e occidental. Le texto es satis longe. Io lo publicara in tres o duo partes. Forsan illo sera interessante pro alcuno. Illo esseva originalmente publicate in le gruppo auxlangs a Reddit in anglese. Hic io placia le version corrigite. Le texto sera in parte un comparation, in parte mi critica de occidental. 

Io es un grande amator de linguas construite e io es satis avantiate in interlingua. Mi nivello de interlingua es proxime al nivello al qual io refere como B2/C1. Io probara usar occidental proprie, ma io non parla iste lingua. Io usava iste dictionario. Io miscera alcun linguages. Io spera que isto non sera troppo difficile a sequer. 

Le parolas que io usara como exemplos obviemente origina in latino, ma lassa me scriber lor equivalentes in interlingua, proque io non parla latino. 

Ostensibilemente duo dialectos  

Como io scribeva io non parla occidental, ma io frequentemente reguardava alcun textos in occidental, sia in Wikipedia o in altere loco. Io legeva un conto e alcun passages ab Cosmoglotta. E io debe admitter que io ha sentimentos mixte super occidental. De un latere occidental e interlingua sembla como 2 dialectos de 1 lingua. De altere latere il non es tam facile comprender textos in occidental. Tamen si io me concentra, io los comprende. 
 
Illo es probabilemente causate per le facto que io es mal in linguas estranie in general. Isto es le ration original proque io me ha interessate in linguas construite. Ma illo es etiam causate per le facto que occidental usa un tempore passate differente, ha multo differente particulas grammatic, vocabulario alterate (pro exemplo posse in vice de pote, save in vice de sape) etc.   

Le character de un lingua/"Autonomia de un lingua" 

Occidental es frequentemente criticate pro su germanismos (yes, it, fingers, changear, serchar etc.) ma io non lo criticara pro iste ration. Io ha vidite commentos que illo contribue al character unic de iste lingua e lo da "autonomia" e io pote convenir con illo. Iste germanismos non me place ma io pote comprender que alcuno los ama pro exactemente iste ration. 
 
Interlingua ha un situation similar hic - illo ha multe particulas grammatic latin como hic, ubi, ibi, omne etc. E illo me place. Illos da le lingua un character unic e accentua que interlingua non es un lingua romanic. Illos etiam es multo esthetic a mi opinion. 
 
Per favor nota etiam que un grande parte de illos es jam de facto international gratias a parolas como ubiquitous, omnipotent, omniscient etc. 

Occidental non es tanto regular como le occidentalistas sole dicer 

Io trovava que occidental non es tanto regular como occidentalistas sole dicer.  Pro exemplo nos ha
hom (= homine), ma: humanitari, humanisme, 
contener (= continer), ma: continente,
altri (= altere), ma: alternative. 
 
Proque non 
*alteri –> alternative? 
 
Io suspecta que occidental habe multo plus radices duple que illo mantene que illo ha, ma illos es oculte, como in: 
covrir (= coperir), ma: covert (= inveloppe). 
 
Illo es obvie que illos es de un modo o un altere (= somehow) cognate, ma il es difficile dicer como exactemente. In interlingua nos ha coperir e copertura hinc covert probabilemente origina ab *copert, ma p se cambiava a v como in interlingual reciper e anglese receive, interlingual conciper e anglese conceive.  
 
Vos vide ab mi exemplos, que interlingua pote esser paradoxemente plus regular que occidental, al minus a vices. 
 
Isto nos duce al puncto sequente que es...  

Le Regula de Wahl es troppo simplice 

Le facto que in occidental nos non pote construer parolas tanto basic como facte ab far (= facer), scriptor, inscription ab scrir (= scriber; nos debe derivar los ab scripter), lection ab leer (= leger) es multo disappunctante. Le Regula de Wahl es simplemente un utensile troppo crude. 

Il ha alcun manieras de meliorar lo ma io scribera re isto posteriormente.

Tuesday, December 30, 2025

Salute a omnes!

 Benvenite a Bon interlingua, mi blog ubi vos pote trovar textos scribite in (io spera) bon interlingua. Io vole hic practicar mi interlingua, compartir mi experientia e vistas super interlingua, interlinguistica e apprendimento de linguas estranie. Forsan io scribera a vices tamben in anglese.  

Como vos vide le nomine de iste blog non es "Interlingua perfecte", alora mi interlingua non es perfecte ;) Si vos trova alcun errores, per favor, excusa me. Ma io pote promitter vos, que io sempre proba scriber in interlingua correcte e standard. 

Animas damnate - un conto originari in interlingua

Salute a totes. Isto es un conto originari in interlingua scribite per me. Isto es un historia de horror.  Vostre comentos e opiniones es mu...